Wat doen etherische oliën met de luchtkwaliteit?

Name: HuisjeinBalans.nl
Address: NL

Gezonde lucht in huis is belangrijk voor ons dagelijks welzijn. We brengen immers een groot deel van onze tijd binnenshuis door. Toch staan we er niet altijd bij stil wat we inademen. Denk aan fijnstof, kookdampen, schoonmaakmiddelen, vluchtige organische stoffen en geuren uit meubels of andere huishoudelijke producten.

Steeds meer mensen ontdekken daarom etherische oliën als natuurlijke manier om de lucht te zuiveren. Met een diffuser verspreid je de geur van bijvoorbeeld tea tree, citroen, eucalyptus of dennen door een ruimte. Dat kan een aangename, natuurlijke geurbeleving creëren en bijdragen aan een ontspannen en gezonde sfeer in huis.

Maar wat doen etherische oliën nu werkelijk met de luchtkwaliteit? En kunnen ze de lucht ook zuiveren?

Etherische oliën, ook wel essentiële oliën genoemd, zijn geconcentreerde aromatische stoffen die uit planten worden gewonnen. Ze bevatten verschillende vluchtige bestanddelen, zoals terpenen. Sommige van deze stoffen vertonen in laboratoriumonderzoek antimicrobiële of ontstekingsremmende eigenschappen. Dat betekent echter niet automatisch dat het verdampen van een olie thuis schadelijke stoffen uit de lucht verwijdert of de longen beschermt.

Bovendien komen bij het verdampen van etherische oliën zelf vluchtige organische stoffen (VOS) in de lucht terecht. De effecten daarvan hangen onder meer af van de gebruikte olie, de concentratie, de ventilatie en de gevoeligheid van de persoon die ze inademt.

Onderzoek naar etherische oliën en de luchtkwaliteit in ziekenhuizen

Dat etherische oliën mogelijk invloed hebben op de luchtkwaliteit, blijkt ook uit onderzoek dat in 2019 werd uitgevoerd in een ziekenhuis in Wels, Oostenrijk. In deze studie onderzochten Lanzerstorfer en collega’s wat het effect is van essentiële oliën op de aanwezigheid van bacteriën en schimmels in de lucht van patiëntenkamers.

De aanleiding voor het onderzoek was het risico op infecties door micro-organismen die zich via de lucht kunnen verspreiden. Deze bacteriën en schimmels kunnen een bedreiging vormen voor de gezondheid van zowel patiënten als zorgmedewerkers. Onderzoek naar de verspreiding van micro-organismen via de lucht, waaronder dat van Beggs (2013), heeft bijgedragen aan een beter inzicht in de mogelijke rol van de binnenlucht bij infectierisico’s.

Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat bepaalde etherische oliën bestanddelen bevatten die de groei van bacteriën, schimmels en gisten kunnen remmen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar micro-organismen zoals stafylokokken en Acinetobacter, die onder bepaalde omstandigheden een rol kunnen spelen bij infecties.

De werking van essentiële oliën hangt samen met hun chemische samenstelling. Veel van deze oliën bevatten kleine, vluchtige moleculen die vetoplosbaar zijn. Sommige bestanddelen kunnen de celmembranen van micro-organismen beïnvloeden en zo hun normale werking verstoren. Hierdoor kunnen onder gecontroleerde omstandigheden remmende effecten op bepaalde bacteriën en schimmels ontstaan.

Ook wordt onderzocht of etherische oliën invloed kunnen hebben op micro-organismen die zich op oppervlakken bevinden. Deze bevindingen maken essentiële oliën interessant voor verder onderzoek naar hun mogelijke toepassing in binnenruimtes.

Hoe werd het onderzoek naar etherische oliën uitgevoerd?

Voor het onderzoek naar de invloed van etherische oliën op de luchtkwaliteit werden twee patiëntenkamers in een ziekenhuis in Wels, Oostenrijk, onderzocht. De kamers bevonden zich in afzonderlijke gebouwen: één op de afdeling palliatieve zorg en één op de afdeling neurologie. De oppervlakte bedroeg respectievelijk 15 en 25 vierkante meter.

Voordat de etherische oliën werden verdampt, brachten de onderzoekers eerst de hoeveelheid bacteriën en schimmels in de lucht in kaart. De gemiddelde bacterieconcentraties waren in beide kamers vergelijkbaar. Bij de hoeveelheid schimmels werden wel verschillen vastgesteld. Mogelijk speelden de verschillende ventilatiesystemen hierbij een rol.

Om de mogelijke invloed van essentiële oliën op de aanwezige micro-organismen te onderzoeken, kozen de onderzoekers voor een combinatie van zilverspar (Abies alba) en citroen (Citrus limonum). Beide etherische oliën bevatten voornamelijk monoterpenen, een groep vluchtige plantaardige stoffen die kenmerkend zijn voor veel frisse, houtachtige en citrusachtige geuren. Naast hun aangename aroma was ook de mogelijke antibacteriële en schimmelremmende werking van deze bestanddelen een reden voor deze keuze.

Voor het verdampen werd een aromadiffuser gebruikt met 10 milliliter gedestilleerd water en drie druppels etherische olie: twee druppels zilverspar en één druppel citroen. De diffuser verspreidde dit mengsel gedurende een halfuur door de patiëntenkamer.

Om de metingen zo goed mogelijk onder vergelijkbare omstandigheden uit te voeren, bleven de ramen en deuren tijdens de meetperiode gesloten. Ook vonden er gedurende deze periode geen zorghandelingen plaats. Het onderzoek werd over vijf dagen uitgevoerd, waarbij op verschillende tijdstippen luchtmonsters werden genomen op drie locaties in de kamers. Daarbij werd zowel dichtbij de diffuser als op grotere afstand gemeten.

Waarom is dit onderzoek interessant voor de luchtkwaliteit?

Door de concentraties bacteriën en schimmels vóór en tijdens de toepassing van etherische oliën te onderzoeken, konden de onderzoekers bekijken of het verspreiden van zilverspar- en citroenolie samenhing met veranderingen in de microbiologische samenstelling van de lucht.

De metingen op verschillende afstanden waren daarbij belangrijk om te onderzoeken of de mogelijke effecten overal in de kamer vergelijkbaar waren. Ook de verschillen in ventilatie tussen de twee kamers zijn relevant, omdat ventilatie invloed heeft op de concentratie en verspreiding van micro-organismen in de binnenlucht.

Dit onderzoek draagt bij aan de kennis over de mogelijke invloed van etherische oliën op de microbiologische luchtkwaliteit. De resultaten moeten wel worden beoordeeld binnen de specifieke omstandigheden van deze studie. Ze bewijzen niet automatisch dat het verdampen van etherische oliën in iedere woning of zorginstelling de lucht zuivert of infecties voorkomt.

Resultaten van het onderzoek: minder bacteriën en schimmels in de lucht

De resultaten van het Oostenrijkse onderzoek naar etherische oliën en de luchtkwaliteit waren opvallend. Na het verdampen van de combinatie van zilverspar en citroen werd in beide patiëntenkamers een afname van de hoeveelheid bacteriën in de lucht gemeten.

Gedurende de eerste twee uur na de verdamping daalde de bacterieconcentratie met ongeveer 40%. Na drie uur was nog steeds een afname van circa 10% zichtbaar ten opzichte van de uitgangssituatie.

Ook bij de metingen van schimmels werden veranderingen waargenomen. Afhankelijk van de onderzochte patiëntenkamer bedroeg de gemeten afname tussen de 30 en 60%.

De onderzoekers concludeerden dat het gebruikte mengsel van etherische olie van zilverspar (Abies alba) en citroen (Citrus limonum) onder de onderzochte omstandigheden samenhing met een duidelijke vermindering van de gemeten bacterie- en schimmelconcentraties in de binnenlucht.

Deze resultaten zijn interessant voor verder onderzoek naar de mogelijke invloed van etherische oliën op de microbiologische luchtkwaliteit. Ze laten zien dat bepaalde aromatische plantenbestanddelen mogelijk een rol spelen bij het beïnvloeden van micro-organismen in binnenruimtes.

Wat is fijnstof en waarom is gezonde lucht belangrijk?

Fijnstof bestaat uit kleine deeltjes die in de lucht zweven. De aanduiding PM10 verwijst naar deeltjes met een diameter van maximaal 10 micrometer. PM2,5 bestaat uit nog kleinere deeltjes van maximaal 2,5 micrometer. Deze kunnen dieper in de luchtwegen doordringen.

Fijnstof kan afkomstig zijn van verschillende bronnen, waaronder:

Verkeer en industrie.
Houtkachels en open haarden.
Bakken, braden en andere kookactiviteiten.
Bouw- en renovatiewerkzaamheden.
Stofdeeltjes uit de bodem en natuurlijke bronnen.

Niet alle deeltjes in de lucht zijn even schadelijk. De gezondheidseffecten zijn afhankelijk van onder andere de grootte, samenstelling en hoeveelheid van de deeltjes.

Een gezonde binnenlucht begint daarom bij het beperken van vervuilingsbronnen, voldoende ventileren en het regelmatig schoonmaken van de leefomgeving. Een geschikte luchtreiniger met een HEPA-filter kan helpen om zwevende deeltjes te verminderen.

Etherische oliën kunnen eventueel een natuurlijke aanvulling zijn op de geurbeleving in huis, maar zijn geen bewezen vervanging voor deze maatregelen.

Welke etherische olie zuivert de lucht?

Dit is een veelgestelde vraag van mensen die op zoek zijn naar een natuurlijke manier om hun woning fris te laten ruiken.

Verschillende etherische oliën worden traditioneel gebruikt vanwege hun frisse, kruidige of houtachtige geur. Sommige bestanddelen laten in laboratoriumonderzoek activiteit zien tegen bepaalde micro-organismen. Toch is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een antibacterieel effect onder gecontroleerde omstandigheden en het daadwerkelijk zuiveren van de lucht in een woonkamer.

Er is onvoldoende bewijs om één etherische olie aan te wijzen als de beste keuze voor het verwijderen van fijnstof, allergenen of schadelijke stoffen uit de binnenlucht.

1. Citroenolie voor een frisse geur

Citroenolie staat bekend om haar frisse, citrusachtige aroma. Veel mensen kiezen deze olie voor de woonkamer, keuken of werkruimte, omdat de geur een schoon en verfrissend gevoel en geur kan geven.

Citroenolie is vooral interessant voor wie een lichte, frisse geur in huis prettig vindt. Deze olie maakt ook je ramen, vloeren en oppervlakte streeploos schoon! Voeg enkele druppeltjes toe aan een emmer water, met groene zeep.

2. Eucalyptusolie voor een krachtige, frisse geur

Eucalyptusolie heeft een herkenbare, frisse en enigszins kamferachtige geur. De olie ondersteunt de luchtwegen wat ervoor zorgt dat vrij ademhalen makkelijker wordt.

3. Dennenolie voor een bosachtige geurbeleving

Dennenolie wordt gewaardeerd om haar houtachtige, harsachtige aroma. De geur doet veel mensen denken aan een wandeling door een naaldbos.

Bomen verspreiden van nature vluchtige aromatische stoffen, waaronder terpenen. Deze stoffen spelen een rol in het karakteristieke aroma van bossen. Onderzoek naar bosbaden, ook bekend als Shinrin-Yoku, kijkt onder meer naar de mogelijke effecten van een bosomgeving op ontspanning en welzijn.

4. Lavendelolie voor ontspanning

Lavendelolie is populair vanwege haar zachte, bloemige geur. Veel mensen gebruiken haar tijdens een rustmoment, meditatie of avondroutine.

Het gebruik van lavendel kan helpen om een prettige sfeer te creëren. De persoonlijke ervaring met geur verschilt echter per persoon. Ook lavendelolie kan bij gevoelige mensen irritatie of allergische reacties veroorzaken.

Welke etherische oliën zijn goed voor de longen?

Wie zoekt naar etherische oliën voor gezonde longen, komt vaak uit bij eucalyptus, pepermunt, tijm en dennen. Deze oliën bevatten aromatische bestanddelen die worden onderzocht op verschillende biologische eigenschappen.

Toch is voorzichtigheid geboden. Dat een bestanddeel onder laboratoriumomstandigheden een ontstekingsremmend of antimicrobieel effect vertoont, betekent niet dat het inademen van de complete olie hetzelfde effect heeft in het menselijk lichaam.

Er is onvoldoende klinisch bewijs om etherische oliën via een diffuser aan te bevelen ter voorkoming of behandeling van longaandoeningen.

Bovendien kunnen vluchtige geurstoffen bij sommige mensen de luchtwegen prikkelen. Dit geldt met name voor mensen met astma, COPD, allergieën of een gevoeligheid voor parfum. Bij hen kan aromatherapie hoesten, benauwdheid of andere klachten uitlokken.

Gebruik etherische oliën daarom niet als vervanging voor voorgeschreven medicatie of medisch advies. Heb je een longaandoening, overleg dan met je behandelaar voordat je bewust geurstoffen gaat verspreiden.

Wat is het effect van een diffuser op de luchtkwaliteit?

Een diffuser verspreidt aromatische stoffen door een ruimte. Bij een ultrasone diffuser worden water en een kleine hoeveelheid etherische olie omgezet in een fijne nevel.

Het resultaat is een verspreiding van geurstoffen, vaak gecombineerd met kleine waterdruppeltjes. Dat kan prettig zijn voor de geurbeleving, maar betekent niet dat schadelijke deeltjes uit de lucht worden gefilterd.

Soms wordt beweerd dat negatieve ionen uit een diffuser stofdeeltjes laten neerslaan en zo de lucht zuiveren. De aanwezigheid van ionen is op zichzelf echter geen bewijs dat een diffuser de luchtkwaliteit in huis op een betekenisvolle of gezondheidsbevorderende manier verbetert.

Wil je daadwerkelijk minder fijnstof inademen? Dan zijn de volgende maatregelen naast het gebruik van een diffuser ook aan te raden:

Ventileer dagelijks en zorg voor voldoende luchtverversing.
Gebruik tijdens het koken een afzuigkap die naar buiten afvoert, indien mogelijk.
Beperk houtrook, tabaksrook en onnodige verbranding binnenshuis.
Kies bij behoefte aan deeltjesfiltratie voor een geschikte luchtreiniger met HEPA-filter.
Pak vochtproblemen en schimmel bij de bron aan.

Wil je meer leven over de voordelen van een diffuser? Lees dan de blog voordelen van een diffuser.

Welke etherische olie is van de beste kwaliteit?

Wie etherische olie koopt, wil natuurlijk een product dat 100% zuiver is en zorgvuldig is geproduceerd. Dat is erg belangrijk bij het gebruik van etherische oliën. Maar hoe herken je goede kwaliteit?

Let bij het kiezen van etherische olie op de volgende kenmerken.

1. De volledige botanische naam

Een betrouwbare aanbieder vermeldt de botanische naam van de plant. Zo kun je nagaan om welke soort het precies gaat.

2. Duidelijke informatie over de samenstelling

Controleer of het product uit etherische olie bestaat of dat er sprake is van een parfumolie of een mengsel met andere ingrediënten. Dit is vooral belangrijk wanneer je bewust voor een specifiek plantaardig product kiest.

3. Herkomst en productiemethode

Informatie over het land van herkomst, het gebruikte plantendeel en de extractiemethode helpt je het product beter te beoordelen.

4. Transparante kwaliteitscontrole

Een leverancier die informatie geeft over batchnummers, kwaliteitscontroles en eventueel chromatografische analyses, biedt meer inzicht in de samenstelling van de olie.

5. Verpakking en bewaring

Etherische oliën worden bij voorkeur goed afgesloten, beschermd tegen licht en volgens de aanwijzingen van de fabrikant bewaard. Warmte, zuurstof en langdurige opslag kunnen de samenstelling veranderen.

Let op: termen zoals ‘100% natuurlijk’, ’therapeutische kwaliteit’ of ‘puur’ zijn op zichzelf geen garantie dat een olie geschikt is om langdurig in te ademen. Ook een hoogwaardige, natuurlijke olie kan ongewenste effecten veroorzaken.

De beste kwaliteit is dus niet alleen een kwestie van zuiverheid, maar ook van transparantie, juiste toepassing en persoonlijke verdraagzaamheid.

Er is niet één merk dat voor iedere toepassing, iedere olie en iedere gebruiker automatisch de beste keuze is. Veel belangrijker is om te kijken naar de kwaliteit van de specifieke olie en de transparantie van de producent.

Daarom werken wij al jaren met De Groene Linde en CHI. Beide merken hebben een ruime ervaring met aromatische producten en besteden veel aandacht aan de kwaliteit van hun grondstoffen en producten. De oliën worden zorgvuldig geselecteerd en gecontroleerd en moeten voldoen aan hoge kwaliteitseisen.

Dat vinden wij belangrijk, want wanneer je met etherische oliën werkt, wil je weten wat je in handen hebt. Een mooie verpakking of een lekkere geur vertelt immers niet het hele verhaal. Informatie over de botanische naam, herkomst, samenstelling, verwerking en kwaliteit van de olie geeft veel meer inzicht.

Wil je hier meer over lezen? Lees dan de blog wat is een goede etherische olie?